Zdolne dziecko – czyli jakie?
Czy to, które grzecznie siedzi w kąciku z książeczką, czy może takie, którego wszędzie jest pełno?
Każdy człowiek przychodząc na świat wnosi w życie społeczne, rodzinne i osobiste własny  potencjał, indywidualność, zdolności i umiejętności, które kształtują się wraz z wiekiem. Najważniejsze, by ten rozwój był prawidłowy,  czasem bywa  ponadprzeciętny. Niezwykle ważna jest  fizyczna aktywność dziecka. W potocznym rozumowaniu utożsamiamy dzieci zdolne z dziećmi uzdolnionymi. Rodzice pragną, by ich dziecko odnajdywało się właściwie we współczesnym świecie, w pogoni za wyjątkowością, kreatywnością.

Co oznacza „zdolny”?

Potocznie jest to synonim  „mądrego”, „intelektualnego”, „wybitnego”, przez rówieśników  nazywany mianem „kujona”. Pojęcie zdolności oznacza, że przy „jednakowej motywacji i uprzednim przygotowaniu poszczególni ludzie osiągają w porównywalnych warunkach zewnętrznych niejednakowe rezultaty w uczeniu się i działaniu. Te niejednakowe rezultaty w sensie pozytywnym będą udziałem ludzi wybitnych” (Z. Pietrasiński). O dziecku zdolnym można mówić , kiedy jego zdolności są określane jako ponadprzeciętne. Mogą ujawniać się w różnym wieku i zazwyczaj w kilku sferach rozwoju człowieka:

  • sfera poznawcza dziecka zdolnego:

- logiczność myślenia,
-zdolność rozumienia złożonych informacji i łączących je relacji,
-zdolność myślenia abstrakcyjnego,
-duża pojemność uwagi,
-zdolność do wnikliwej obserwacji,
-dobra pamięć,
-szybkie tempo pracy,
-krytycyzm wobec wiedzy,
-szerokie zainteresowania,
-potrzeba eksperymentowania,
-chęć „podwyższania  poprzeczki”
-zadawanie pytań,
-odpowiadanie na własne, zadane pytania.

  • sfera twórczej postawy dziecka zdolnego :

- wrażliwość na problemy,
-otwartość i płynność myślenia,
-plastyczność i elastyczność,
- oryginalność,
-zdolność transformacji i nadawania nowych znaczeń przedmiotom,
-zdolność analizy i wyróżniania szczegółów,
-zdolność odnajdywania różnic.
sfera emocjonalno-motywacyjna dziecka zdolnego
- zdolność do stałego zaangażowania w daną dziedzinę życia,
-upór, zapał,
-silna motywacja wewnętrzna,
-pracowitość, wytrwałość,
-samosterowność i wewnętrzne zdyscyplinowanie,
-samodzielne rozwiązywanie problemu,
-duża wrażliwość, ale  wyższa samoocena i samoakceptacja,
-mniejszy lęk w stosunku do rówieśników,
-odporność na porażki, tolerancja ryzyka ,
- odroczenie gratyfikacji działań.

  • sfera społeczna dziecka zdolnego :

-sprzeczności,
-wyjątkowe zdolności przywódcze i menadżerskie,
-uspołecznienie,
- funkcje w klasie,
-samorzutna pomoc innym,
- silna osobowość i skłonność do dominacji,
- kłopoty z przystosowaniem się do otoczenia,
- postawa  rezerwy, preferencja pracy indywidualnej nad grupową.
-izolacja od grupy rówieśniczej,
-wyśmiewanie przez kolegów,
-niedostrzeganie przez nauczycieli.

Co umie zdolny przedszkolak?

Widocznie i znacznie odróżnia go od rówieśników:
-łatwość skupiania się przez dłuższy czas nad danym problemem,
-skłonność do introwersji („zamykania się w sobie”),
-zdolności przywódcze,
-zdolność do wytężonej pracy,
-wytrwałość w uczeniu się,
-pewność siebie i wysoka samoocena,
-rozumowanie logiczne, abstrakcyjne,
-wysoki stopień rozumienia treści ,
-dostrzeganie zależności między elementami treści,
-duża ciekawość,
-szerokie zainteresowania,
-zdolność obserwacji,
-bogaty słownik,
-łatwość zapamiętywania i odtwarzania ,
-zdolność skojarzeń,
-dążenie do odkryć,
-ponadprzeciętna pomysłowość,
-bujna wyobraźnia.
-zdolności w wybranych dziedzinach artystycznych (w muzyce, plastyce, rytmice, ekspresji ruchowej).
-samodzielność, niezależność, krytyczność, a nawet upartość.